Boekentips: de keuze van Kees
Welke boeken over ondernemerschap en groei inspireren Kees de Jong, groeiondernemer, mentor en mede-initiatiefnemer van nlgroeit?
Welke boeken over ondernemerschap en groei inspireren Kees de Jong, groeiondernemer, mentor en mede-initiatiefnemer van nlgroeit?
Diana Destanli had nooit gedacht dat ze op een dag groeiondernemer zou zijn. Wat begon met ‘winkeltje spelen’ is ondertussen uitgegroeid tot een bedrijf met drie bloemenwinkels en een groothandel van waaruit ze 10 supermarkten bevoorraden, met een jaarlijkse stijging van 20% in omzet en 12 werknemers in dienst. Ze vertelt over het prille begin, tegen welke uitdagingen ze aanliep en hoe haar mentor onmisbaar was voor de groei van haar bedrijf.
Op woensdag 23 juni organiseerde nlgroeit de ONDERNEMERSTOUR Noord Nederland. Te gast waren Bas van der Veldt (CEO AFAS) en Luuc Elzinga (founder en president Tiqets). Tijdens deze interessante sessie spraken zij met presentator Kees de Jong over de groei van hun bedrijf, de moeilijke momenten en hun belangrijkste ondernemerslessen.
Van 21 tot en met 27 september veranderde de Metropoolregio Rotterdam in de plek waar startups, scale-ups, investeerders, gedurfde corporates, beleidsmakers en studenten samenkwamen om een positieve impact te maken in de wereld. Upstream bood toegang tot financiering, nieuwe markten en talent voor ondernemers die hun bedrijf willen opschalen. Nlgroeit was partner van dit mooie festival.
“The bottleneck is always on top of the bottle.”
Kees en Hans geven aan dat opschalen van een onderneming begint bij de ondernemer zelf, hierna volgt je team en daarna het bedrijf. De persoonlijke ontwikkeling van de ondernemer is zeer belangrijk voor de groei van het bedrijf, vaak zit het knelpunt aan de top. Daarnaast benoemt Kees het voordeel van een mentortraject, een ervaringsdeskundige, iemand die begrijpt wat je meemaakt, die in jouw schoenen heeft gestaan en daardoor precies kan aangegeven wat je volgende stappen moeten zijn.
Simon Sinek schreef het boek ‘Begin met het waarom’. Hierin legt hij uit hoe je een effectieve leider wordt en hoe je tot verandering inspireert. Toen hij als marketeer werkte voor grote consumentenmerken, rijpte het idee langzaam in zijn hoofd. Totdat hij het concept ontdekte dat hij ‘the golden circle’ is gaan noemen, waarbij in de buitenste cirkel staat wat je doet (‘what’), in de middelste cirkel hoe je het doet (‘how’) en in de binnenste cirkel staat waaróm je het doet (‘why’).
De beste organisaties, zo bedacht Sinek, zijn die organisaties die een goed antwoord op die laatste vraag hebben. “Elke organisatie weet wat het doet, de meeste weten ook wel hoe ze het doen, maar slechts weinig organisaties weten ook waaróm ze het doen”, aldus de Britse managementgoeroe. “Winst maken is geen purpose, hooguit een resultaat. Het gaat om de vraag: waar doe je het voor? Waar kom jij je bed voor uit? En waarom zou dat iemand uitmaken?”
Een aantal jaren geleden bezocht ik in Orlando USA een congres over ondernemerschap. Op de eerste ochtend stapt er een man op het podium en hij start zijn verhaal met: voor een succesvol bedrijf heb je drie mensen nodig:
De eerste die je nodig hebt is een Ondernemer.
Een gepassioneerd mens, die een idee voor een bedrijf heeft, dat beter is dan wat er tot nu toe bestaat. Hij weet zeker, dat er voor zijn idee plaats is in de markt. En dat hij daarvoor financiële risico’s moet nemen, vindt hij er gewoon bij horen. Met zijn enthousiasme weet hij klanten en toeleveranciers te winnen voor zijn ideeën en het is een echte doorzetter. Er zijn geen tegenslagen, er zijn slechts uitdagingen is zijn devies. Kortom: hij heeft iets nieuws bedacht en hij gaat er vol voor.
De tweede die je nodig hebt is een Creatief.
Je bedrijf, je product moet namelijk voortdurend in ontwikkeling zijn. Je klanten ontwikkelen zich in de loop van de tijd door en zij moeten telkens weer kunnen blijven ervaren, dat het product of de dienstverlening van je bedrijf met hen meegroeit. Belangrijk ook omdat bestaande klanten behouden in theorie veel gemakkelijker is, dan telkens op zoek moeten blijven gaan naar nieuwe klanten. Zo bouw je dan echt iets op.
En de belangrijke derde die je nodig hebt is een Manager.
Want wanneer het bedrijf helemaal op gang komt wordt de executie, het inrichten en onderhouden van processen, of het nou over klantenservice, over medewerkers of over financiële systemen gaat, steeds belangrijker. Je wil namelijk dat wat eenmaal bedacht is, in het vervolg op een steeds hoger niveau gaan doen. En daar is het brein van een manager voor nodig, want let op: De Ondernemer doet de goede dingen, maar de Manager doet de dingen goed. Echt een andere manier van denken.
Voldoende aanwezigheid van zowel de ondernemende en als de managende discipline zijn van levensbelang voor de stabiele doorontwikkeling van een bedrijf. Wanneer je een metafoor met voetbalclub FC Barcelona zou maken, dan is Lionel Messi de ondernemer die de doelpunten wil maken, en Gerard Piqué als middenachter de manager die zorgt dat de boel achterin goed dicht zit. Ze denken in het veld heel verschillend, maar ze weten dat ze elkaar heel hard nodig hebben, zoals Yin en Yang.
Dus je zou kunnen zeggen, dat een bedrijf vaak begint met het initiatief van een ondernemer en dat nadat zich een team van medewerkers begint te vormen, de rol van een manager steeds belangrijker begint te worden. De ondernemer is vaak wat ongeduldiger, houdt van nieuwe ontwikkelingen en wil achter klanten, omzet en nieuwe ideeën aan, terwijl de manager veel geduldiger en meer bedachtzaam is en er plezier in schept om ervoor te zorgen, dat de organisatie in het bedrijf goed loopt.
Soms is een ondernemer zo goed in het verkopen van zichzelf, zijn product of zijn dienst, dat hij er mee weg komt, dat zijn bedrijf op andere gebieden niet goed is georganiseerd. Met andere woorden wanneer de managende competentie ondervertegenwoordigd is. Afgezien van ontevredenheid bij klanten en medewerkers en soms overbodige herstelkosten die er gemaakt moeten worden, is dat terug te zien in de ontwikkeling van de omzet- en winstcijfers. Het bedrijf heeft niet een gestage groei ontwikkeling, maar door de jaren heen zijn er sterke uitslagen naar boven en beneden van omzet en winst. Voor het bedrijf niet fijn, maar ook voor de ondernemer zelf natuurlijk heel uitputtend!
Het begint met de bewustwording dat er voor de stabiele groei van het bedrijf een manager nodig is. Iemand die er plezier in schept om processen die nog niet goed lopen naar een hoger plan te tillen. En die daar ook veel beter in is dan de ondernemer. Het meest optimaal is een medewerker uit de eigen gelederen, die het in zich heeft om deze rol te gaan oppakken. Er is dan al veel zicht op hoe iemand denkt en functioneert, er is al draagvlak bij de andere medewerkers voor deze nieuwe functie. Ook is in de voorgaande tijd gebleken of de chemie tussen de ondernemer en zijn nieuwe manager goed is. Heel belangrijk natuurlijk.
Zo niet, dan moet er buiten het bedrijf gekeken worden. Bij de werving kan het dan bijvoorbeeld handig zijn om beiden een DISC test te doen (bv bij 123test.nl). Doorgaans zijn ondernemers namelijk meer Rood (meer recht op een doel af) terwijl managers in ieder geval voldoende Blauw (gestructureerd en planmatig denken) moeten hebben. En het is belangrijk om pas te beslissen wanneer er een heel goed gevoel is over iemand, dus neem er vooral de tijd voor. Maar als het eenmaal is gelukt, dan zal een ondernemer één ding zeker weten: in mijn bedrijf doen we het nooit meer zonder iemand die managen leuk vindt.
Na de verkoop van zijn retailbedrijf Steppin’ Out in 2012 houdt Gerard zich het meest bezig als BusinessCoach en mentor voor ondernemers, die stappen voorwaarts in hun omzet – en winstontwikkeling willen maken en daarnaast ook nog met veel plezier als parttime docent Management & Organisatie aan TMO in Doorn.
Metaglas is een innovatief glas- en metaalconstructiebedrijf. “Wij ontwikkelen, produceren en monteren aluminium ramen en glasconstructies zoals slanke schuifpuien voor bijvoorbeeld villa’s of het Centraal Station in Utrecht. Daar hebben we alle winkelpuien voor gemaakt.” Het profiel van Maarten sprak haar aan. “Hij zei een aantal dingen die ik herkende van mezelf en ik zag aansluiting bij wat wij zelf ook doen. We doen alles vanuit Nederland en hebben nu een aantal projecten in België lopen. Mijn vraag is hoe ik dat het best kan aansturen. Ik kan een verkoper in dienst nemen of een eigen vestiging openen, maar hoe je dan de aansturing? Maarten heeft me aangeraden om met samenwerkingspartners te gaan werken. Daar zijn we nu naar op zoek. Wij maken de producten in Nederland en zoeken partners in het buitenland die onze producten kunnen monteren. Het zou mooi zijn als we dat samen kunnen brengen.”
Maarten leidt al 20 jaar Codema. “Wij zijn ook een bedrijf in de maakindustrie. De maakindustrie is heel belangrijk in Nederland. Wij leveren systemen voor de glastuinbouw, met name op het gebied van logistiek, water, klimaat, automatisering en softwareoplossingen. In elk werelddeel verkopen wij onze producten. Nederland heeft een vooraanstaande positie op het gebied van telen. Wij zijn een van de bedrijven die daar op inspeelt.”
“Een mentor is geen coach.”
Hoe heeft Maarten het mentorgesprek ervaren? “Een mentor is geen coach. Er zit een ervaren vrouw naast me die echt een heel mooie organisatie neergezet heeft. Dit was dan ook meer een gesprek over het uitwisselen van kansen, mogelijkheden onderzoeken en het delen van valkuilen. Ik heb verschillende bedrijven in het buitenland en werk ook veel met samenwerkingspartners. Ik heb de voor- en nadelen van de beide opties met haar gedeeld.”
“Liever een leuk Belgische collega die in Nederland op de payroll staat.”
Na het gesprek was het eerste dat Heske dacht: ik ga geen vestiging in België openen. “We hebben met name een discussie over aansturing gehad. We beginnen net en dan moet je 1 of 2 mensen neerzetten. Hoe ga je dat dan doen? De afstanden zijn ook niet zo groot. Ik heb liever een leuke Belgische collega die in Nederland op de payroll staat. Dan houd je het contact met ons bedrijf. Je hebt toch een eigen cultuur. Natuurlijk is ook de Belgische cultuur van belan,g maar het is ook belangrijk dat ze begrijpen hoe wij werken. Het moet wederkerig zijn.”
“Kennis delen is een must. Het niet delen is armoede.”
Heeft Maarten iets met het gesprek aan Heske gehad? “Ja, heel veel eigenlijk. Daarom zou ik iedereen aanbevelen om mentor te worden als je de ervaring hebt. Dit soort gesprekken stimuleren altijd als ondernemer. Als je iemand tegenover je hebt die laat zien hoe ze een familiebedrijf ontwikkeld heeft, of op de juiste manier inspeelt op bijvoorbeeld de energiecrisis door producten te ontwikkelen die geschikt zijn om met minder energie om te gaan, dan zie je iemand die geschakeld heeft. Wij als bedrijf lopen er enorm tegenaan dat we moeilijk personeel kunnen krijgen. Ik heb haar gevraagd hoe zij dat doet. Aan dat soort gesprekken heb ik ook iets. Dat stimuleert mij ook om verder te gaan. Ik denk eerlijk gezegd dat het in alle gevallen geldt. Praat eens met collega’s, praat eens met andere mensen die in dezelfde situatie zitten. Je zal zien dat je niet de enige bent, en dat je door verhalen uit te wisselen en verhalen te delen je al heel ver komt. Kennis delen met elkaar vind ik een must. Het niet delen is armoede. Als je met elkaar dingen deelt, kom je verder. Dat is eigenlijk het motto van het mentorschap.”
Wat zijn de volgende groeiambities van Heske? “We hebben een aantal productoplossingen bedacht onder andere voor de transformatie van kantoren naar appartementencomplexen. Nu de economie begint aan te trekken, is dat hot. Mensen gaan weer investeren in hun woning en daar hebben we ook leuke oplossingen voor. We zien echt veel verschillende marktkansen.”
Tessa van Keulen van nlgroeit praat met Pieter van Osch van ScaleUp Company en groeiondernemer Martin Schuurman van Tom over groei en groeifasen.
ScaleUp Company is opgericht door drie ondernemers. “We helpen ondernemers en management teams door te groeien naar de volgende fase met gestructureerde programma’s,” licht Pieter toe.
Van start-up tot flowfase
Er zijn vijf groeifasen. “De meest bekende is de startup van 1 tot 10 medewerkers. Daarna volgen de rollercoaster-fase, de puberfase, de scale up fase en de flow fase. Het aantal medewerkers is bepalend voor de overgang naar een fase. De complexiteit van de organisatie neemt dan toe,” aldus Pieter. Lees meer over de vijf groeifasen.
Niet harder werken maar slimmer
De Rollercoaster is volgens Pieter voor ondernemers het meest lastig. “De ondernemer moet zich anders gaan gedragen. Niet harder werken, maar slimmer.” Zelf heeft Pieter in die fase geleerd zijn medewerkers meer te betrekken. “De tijd nemen om mensen te vertellen waarom dingen belangrijk zijn en mensen meer verantwoordelijkheid te geven.” Maar eigenlijk is in iedere fase de ondernemer het probleem. “Niet alleen het team, de medewerkers maar ook de ondernemer moet aan het eind van iedere fase een stap nemen.”
Tragiek van de groeiondernemer: van trekker tot zwakte van de organisatie
Ook Martin vond de rollercoaster het meest lastig. “Ik liep de mensen danig voor de voeten en kreeg daar zelf last van. De tragiek van de groeiondernemer is dat hij op basis van zijn talenten en persoonlijke kracht wel de start-up uit de kluit trekt maar in een fase later hij de zwakte van de organisatie is geworden. Iedereen zegt laat Martin dat maar doen, hij kan dat beter, kan het goed en ik krijg toch niet zoveel ruimte om er iets van te vinden.” Inmiddels heeft Martin geleerd om de mensen meer ruimte te geven. Pieter geeft als advies: “Blijf zelf ook leren en houd de grote heldere stip in de gaten. Dat is de kwaliteit die ondernemers hebben en die nu nodig is.”
De ondernemer als flessenhals
Tot sloten delen Martin en Pieter nog hun groeitip. Martin: “Zie de ondernemer als flessenhals: hij creëert niet de groei van de onderneming maar beperkt die groei. Door jezelf persoonlijk te ontwikkelen, blijf je groeien en kan ook je onderneming groeien.” Pieter vult aan: “Maak echt tijd en ook budget vrij om te blijven leren, want de wereld verandert heel snel.”
Weten in welke fase jij zit en hoe je ervoor staat? Doe de Nationale Groeitest!
Lees ook hoe een mentor van nlgroeit je kan helpen bij je persoonlijke ontwikkeling!