Op 4 maart tijdens Business Boost Live maakt Mona Keijzer staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat de winnaar bekend van de Gouden Groeier. Wie treedt er dit jaar in de voetsporen van Picnic het bedrijf dat vorig jaar winnaar was van de top 250 groeibedrijven? Binnen het businessmodel van Picnic is goed nagedacht over duurzaamheid, zoals het minimaliseren van voedselverspilling en optimaliseren van logistiek. Benieuwd hoe Picnic dat doet?
De laatste cijfers van De Staat van het MKB laten zien dat we de laatste jaren nauwelijks groeien met internationalisering. Slechts 5 tot 7% van het MKB exporteert goederen en slechts 2% investeert in het buitenland. Natuurlijk zijn er nog mooie voorbeelden als Adyen, Booking en Rituals, maar het lijkt alsof de opmars gestuit is. Terwijl nieuwe businessmodellen, een gezamenlijk Europa en versnelling van de technologische ontwikkeling internationalisering alleen maar makkelijker maakt.
Artikelen, nieuws en blogs over groei, geschreven door én voor ondernemers
Anderhalve week na het nlgroeit jaarevent stond de wereld op zo’n kop door het coronavirus. Afgelopen week spraken wij Pieter en het gaat, naar omstandigheden, goed met hem. Zijn bedrijf lijkt de ergste dans van de coronacrisis te zijn ontsprongen. Privé viel de coronacrisis samen met gezondsheidsissues, dus makkelijk was de afgelopen periode niet voor Pieter.
MrPrezident is de one-stop-shop-full-service-partner voor presentatieontwerp, training en tools die gelukkig al kennis en expertise in huis had op het gebied van het maken en geven van online presentaties. Direct nadat de crisis uitbrak hebben zij contact gezocht met vrijwel het hele klantenbestand. Voor veel van deze klanten zijn er nieuwe salespresentaties gemaakt die zich beter lenen voor virtuele meetings. Hierdoor hebben zij behoorlijk wat omzet kunnen redden. De focus ligt nu meer op alles wat met online presenteren te maken heeft. Wat tevens goed past binnen de lange termijn strategie van MrPrezident.
Pieter werkt nauw samen met zijn team. Ook de afgelopen maanden heeft dit team het bedrijf goed bijgestaan. Zij kwamen met goede initiatieven en stelden zich flexibel op met betrekking tot het thuiswerken. Gelukkig werd er al gebruik gemaakt van goede programma’s waardoor de samenwerking en communicatie vlekkeloos verliep.
In de eerste week van de lock-down heeft Pieter een masterclass crisis management van de Scale Up Company gevolgd. Hierdoor hebben zij een strakke lijn en methode kunnen volgen in de besluitvorming en hoefden er geen overhaaste beslissingen worden genomen.
“Er is geen enkel moment sprake geweest van blinde paniek en hierdoor bleef ook het hele team rustig en productief, ook wanneer er moeilijke beslissen moesten worden genomen.”
Het gaat goed met Mark, hij is inmiddels gewend aan de situatie die steeds normaler gaat voelen.
Motorkledingcenter verkoopt motorkleding, alles wat je als motorrijder kunt aantrekken en kunt opzetten. Dit doen zij online en in acht fysieke winkels.
Er is voor het bedrijf veel verandert sinds 4 maart, in de eerste weken hebben de winkels veel omzet verloren. De grootste klap voor het bedrijf was de sluiting van de winkel in Zemst, België. Gelukkig bleek al snel dat motorrijden een hobby is die je prima kunt beoefenen tijdens de coronatijd. Het is een moment van vrijheid en ontspanning. Toen ook de rijlessen en de examens weer van start gingen, werd het drukker in de winkels en ging de omzet weer omhoog.
Er is een nieuwe winkel geopend in Assen en er is een deel van het bedrijf verkocht waardoor er een nieuw perspectief ontstond voor internationale groei. Uiteraard is er een beleid uitgerold om aan de RIMV richtlijnen te voldoen zoals een maximaal aantal klanten in de winkels en het sluiten van de koffiecorners.
Marks tip voor anderen ondernemers die het op dit moment zwaar hebben;
“Blijf consistent in wat je goed doet maar blijf jezelf ook uitdagen om nieuwe dingen te doen en te bedenken. “
Een extra winkel naast de vier bestaande vestigingen. Begin maart lag er voor die online stappen een plan klaar. Maar met een plan was er nog geen actie… Na een discussie van slechts 20 minuten was de directie eruit: voor afwachten was geen tijd, dus die webshop moest er komen. Stox: “We zetten feitelijk in nog geen week tijd een online winkel op. De fundatie was gelegd.”
Geleerd van eerdere crisis
“Ik heb één keer eerder een crisis meegemaakt. Na een slecht voorjaar met sneeuw tot half april”, vertelt Stox. Hij vervolgt: “We waren toen veel te laat met schakelen. Die achterstand hebben we de rest van het jaar niet ingelopen. Dat moest en zou ik nu voorkomen.” Hoewel de markt sterk was en er veel ruimte was voor de vier fysieke tuincentra, maakte Stox begin maart een plan om in korte tijd ook de stap naar online te kunnen maken. “Onze marketing was tot dat moment volledig gericht op offline.” Quincy Kok, marketingcoördinator in het bedrijf: “We hadden een flyer, een folder en advertenties in kranten. Die hadden als doel om ‘voetjes over de vloer te brengen’. Dat werkte tot de crisis goed voor ons. Voor een online winkel hadden we een compleet nieuwe marketingstrategie nodig.”
“Een beslissing zou duidelijkheid brengen”
“Begin maart was niet zeker of onze winkels open mochten blijven”, zegt Stox. Hij vervolgt: “We kregen duidelijke signalen van leveranciers uit China, winkels uit buurlanden en lokale ziekenhuizen. Bij die laatste groep was toen al een tekort aan mondkapjes.” De ondernemer benadrukt dat het een grote gok was om alle focus op het creëren van een webshop te zetten. Er zou immers in korte tijd veel veranderd moeten worden: voorraadbeheer, logistiek, klantenservice, orderpicksysteem en uiteraard marketing. Veranderingen die veel zouden vragen van personeel en bedrijf. “Maar een beslissing voor dat online plan zou ook duidelijkheid brengen”, zegt Kok.
Het online plan was overigens een geüpdatete versie van een plan uit 2008 en een herschreven versie ervan uit 2015. “We wilden al een paar keer eerder online actief worden”, geeft Kok aan. “Dit kwam echter nooit echt van de grond.” Stox vult zijn collega aan: “Als het goed gaat, denk je: ‘waarom zou ik het doen?’ en als het slecht gaat, denk je: ‘zou ik het wel doen?’”
Niet afwachten, maar doen
Op 15 maart kregen we te horen dat corona ons land zou overnemen”, zegt Stox. “Twee dagen eerder hadden we na een discussie van 20 minuten besloten om de stap naar de online wereld te wagen. We wilden niet lang twijfelen. Gewoon doen.” Zijn collega vult hem aan: “We konden ons nu vasthouden aan het online plan. We gingen doelgericht aan de slag en hoefden niet af te wachten.” De beslissing had niet veel later moeten komen, geeft de ondernemer aan: “Op maandag was de persconferentie en op woensdag waren we 70 procent van de omzet kwijt. De consument werd bang.”
Anders consumeren
Een rigoureuze omschakeling vraagt om denken in oplossingen. “Twee dagen na de persconferentie startten we met een bel-en-brengservice, een voorloper van de webshop”, zegt Kok. Stox vult haar aan: “Die service had een enorme impact op onze 160 medewerkers. Wie bijvoorbeeld eerder in het restaurant stond, maakte nu plots deel uit van de telefonische klantenservice. Dat kon ook niet anders, want we gingen van enkele tientallen naar honderden telefoontjes per dag. De rollen veranderden. Veel medewerkers hadden wekenlang een dubbele rol, die hun flexibiliteit en loyaliteit op de proef stelde.”
Ook logistiek waren er hordes te nemen. Stox: “We werkten al samen met een online partner voor de verzending van snijbloemen. De vraag verdriedubbelde snel en we verstuurden 200 tot 300 pakketten per dag. Je merkte duidelijk dat onze klanten geen bezoekjes meer brachten aan elkaar, maar dat ze elkaar wel wilden steunen. De consument ging anders consumeren.”
De eerste online marketingactie
“We stopten in die eerste week meteen met een van onze belangrijkste marketingtools, onze papieren folder”, vertelt Kok. “Het was maatschappelijk niet verantwoord om mensen aan te moedigen om naar de winkels te komen.”
Toen het bijna Pasen was, wilde het team van BijSTOX een positieve boodschap verspreiden en onder de aandacht van de consument blijven. Kok: “Normaal ga je lekker brunchen met de hele familie. Dat kon nu niet. We bedachten een paasactie: geef groen geluk cadeau! Groen maakt immers blij. Die eerste echte online actie met online advertising en een digitale nieuwsbrief was een succes. Dat gaf ons vertrouwen in onze nieuwe online winkel.”
Later zocht Kok een combinatie van online en offline. Ze maakte een bestellijst voor perkgoed uit eigen kwekerij. Deze had zowel een online als papieren versie. De bestellijst sloeg aan: “We kregen enorm veel bestellingen. De één stuurde de lijst op. De ander kwam ‘m even langsbrengen. Onze klanten reageerden enthousiast”, vertelt Kok opgetogen. Ze vervolgt: “We stuurden de bestellijst mee in de papieren folder. We merkten dat dit vertrouwde medium erg goed werkte om onze vaste klanten te bereiken. Onze boodschap was ook daar duidelijk: bestel vooral online.”
Win-winsituatie
Met het groeiende aantal verzendingen, moest Stox creatief worden. Hij dacht aan de vele taxi’s in zijn omgeving die nu stil stonden. De ondernemer trok de stoute schoenen aan en belde een taxibedrijf. Hij maakte prijsafspraken en kwam tot een samenwerking. “Mensen kregen hun bloemen voortaan uit handen van een chauffeur in pak. Het was echt een win-winsituatie”, legt hij uit. “Maar een zak potgrond laat je zo’n chauffeur niet uit zijn luxe auto halen, natuurlijk”, lacht Kok. “Gelukkig had het taxibedrijf ook rolstoelbussen. Daar konden de grotere goederen in.”
Handen uit de mouwen
Intussen ging het opzetten van de online winkel en de nieuwe bedrijfsprocessen door. Stox geeft aan dat het aan veel expertises ontbrak binnen de organisatie: “Maar iedereen stelde zich flexibel op. Daardoor kon ons bedrijf zich aanpassen aan de veranderingen.” Stox stond zelf enige tijd in het magazijn om verzendingen gereed te maken. “Je loopt tegen kleine dingen aan als je de processen zo snel omzet”, legt hij uit. “Niet iedereen kent alle namen van de planten, bijvoorbeeld. En dat moet wel als je ze in het juiste pakket moet doen voor verzending. We zijn toen maar met nummers gaan werken. Dat soort dingen. Omdat ik zelf in het midden van die processen stond, had ik exact door waar stagnatie op de loer lag.” Overigens stond Stox niet enkel om die reden op de vloer: “Ik wist niets van online. Dat kon ik beter aan Quincy en anderen overlaten. Ik had alle vertrouwen in de mensen die er wel verstand van hadden.”
Niet terug naar het oude
Stox is trots op zijn team. “Mensen moesten in korte tijd totaal anders gaan denken of de ballen hoog houden op verschillende fronten. Dat vergde veel.” Hij is wel op zijn hoede: “Er is altijd een kans dat we terug gaan naar het oude nu alles iets normaliseert. Dat willen we niet. Daarom komt er een online team, afzonderlijk van de bestaande teams, dat verantwoordelijk is voor de online winkel.”
Blijven samenwerken
De toekomst ziet Stox met vertrouwen tegemoet: “We zullen blijven zoeken naar samenwerkingsmogelijkheden. Binnen en buiten de branche. Ik ben altijd open over wat er goed en minder goed gaat in mijn bedrijf. Dat geeft kansen voor innovatieve samenwerkingen. Die ondersteunen de levensvatbaarheid van de branche.”
Tips voor ondernemers
Stox heeft veel geleerd van de afgelopen maanden. Een aantal van die dingen geeft hij andere ondernemers graag mee:
“Bevlogenheid zie ik als een vorm van ambitie. Er is weinig mis in Nederland, maar ik mis soms een beetje het heilige vuur. In China en Amerika heerst een heel ander soort vibe, een heel ander soort gretigheid. Daar willen mensen wat maken van hun leven, iedereen werkt hard en wil niks missen. In Nederland kunnen we nog wel wat leren van deze ambitie.”
Hoewel de portionering groter mag, is er wel degelijk bevlogenheid te vinden in het Nederlandse ondernemerslandschap. “Ik zie het bij ondernemers van groeibedrijven zoals Jitse Groen van Thuisbezorgd.nl. Die weet welk spel hij speelt en dat hij altijd wil winnen. Hij creëert flow en energie en ziet uitdagingen als kansen. Ook Pieter Zwart is een perfect voorbeeld van bevlogen leiderschap. Hij deelt zijn ambitieuze doelen zelfs direct met zijn klanten, maakt hen onderdeel van zijn strategie.”
Werk niet laten voelen als werk, daar ben je als leider verantwoordelijk voor. Als leider moet je in ieder geval drie dingen doen: richting bepalen, flow creëren en tempo maken. Tempo verwijst naar doelen stellen, maar ook de frequentie, snelheid en duur van vergaderingen. Als je daar twintig procent meer snelheid in brengt, levert dat meer drive en vaak ook meer output op,” stelt hij. “Flow is de energie die vrijkomt als je zorgt dat processen soepel verlopen. Je kunt dat op een positieve manier forceren door te focussen op positiviteit. Bijvoorbeeld door de manier van feedback geven, mensen constant in hun kracht te zetten en de positieve ontwikkelingen te benadrukken. Maar alles begint bij het geven van richting door het stellen van een inspirerend hoger bedrijfsdoel voor de lange termijn en daarbij horende behapbaardere kwartaaldoelen voor de korte termijn.”
“Een handige truc voor het creëren van succes is visualiseren. Ik weet niet hoe het werkt, maar wel dát het werkt. Als leider is het jouw verantwoordelijkheid om het grotere doel, ofwel purpose van het bedrijf duidelijk te maken. Kun jij goed uitleggen, of beter nog – visualiseren – welke impact jouw bedrijf gaat maken, waarom dat goed is voor de wereld en welke belangrijke rol er voor jouw medewerkers is weggelegd in die reis, dan geef je hen een ijzersterke motivatie om elke dag vrolijk hun bed uit te komen. Werk lijkt dan minder op werk. Het mooie is; dat kan voor elk product! Of je nu een bank, krant of hoveniersbedrijf runt.”
“Denk groot, maar maak het klein. Een hoger doel is de basis voor bevlogenheid. Wat betekent dat komend kwartaal voor je medewerkers? Zij krijgen pas energie als ze weten wat er concreet van hen wordt verwacht en als behaalde doelen worden gevierd. Mijn goeroe, Verne Harnish, zei het al eerder: het is helemaal niet zo boeiend om naar voetballende mensen te kijken. Maar voeg er een eerste en tweede helft plus twee doeltjes en een scheidsrechter aan toe en het publiek is bevlogen.”
“Stel continu tussendoelen en blijf die heel duidelijk communiceren. Bijvoorbeeld door er een thema aan te koppelen. Wil je de wereld verbeteren en is het daarom nodig om te internationaliseren? Dan benaderen we komen drie weken 200 potentiële klanten in het buitenland. Toen ik in Amerika werkte, ontdekten we een lijst van 1000 klanten die al acht jaar niet meer benaderd waren. Elk teamlid kreeg 50 telefoonnummers, een deadline en een beloning in het vooruitzicht. Dat resulteerde in twee weken tijd in een paar ton extra omzet. Daar krijg je toch een kick van?”
Benieuwd naar het volledige interview? Deze is hier te lezen op de website van Alles over Bevlogenheid.
Artikelen, nieuws en blogs geschreven door én voor ondernemers
‘Eigenlijk ben ik heel plotseling het bedrijf ingerold. Dat was in 2004. Ik was 21 en net 2 uur klaar met mijn opleiding MBO Logistiek, toen bleek dat mijn vader ziek was. Hij runde op dat moment nog volledig het bedrijf. Ik ben de jongste van zijn vier kinderen, maar mijn broer en twee zussen hadden indertijd geen interesse in het overnemen van de zaak. Dus besloot ik het te gaan doen. Minder dan twee maanden daarna overleed mijn vader, en had ik ineens de volledige leiding.
Melis Logistics bestaat al meer dan 100 jaar. Het is in 1918 gestart door mijn opa’s vader. In die tijd vond het transport nog plaats met paard en wagen. Ik ben inmiddels de vierde generatie die aan het hoofd staat. Toen ik in 2004 het bedrijf van mijn vader overnam hadden we 13 chauffeurs. Melis was toen echt nog een papa-en-mamabedrijf. Bijna de hele business draaide op dat moment op één klant. Vanaf dat fundament ben ik gaan bouwen: meer klanten binnenhalen, meer spreiden, capaciteit uitbreiden… Inmiddels werken er meer dan 200 chauffeurs voor ons, en groeien we nog steeds ieder jaar.
Ik ben een echte ondernemer. Ik vind het mooi om dingen te bouwen, en samen met de klant nieuwe oplossingen te ontwikkelen. Ik ben hands on, en ik ben absoluut niet bang om beslissingen te nemen. Wij doen niet aan wekenlang vergaderen. Ik neem bij wijze van spreke elke dag 10 beslissingen. Daar zijn er misschien 8 goed van, en de rest neem ik mee naar de volgende dag. Zo blijven we altijd in beweging.
De groei die we de afgelopen jaren hebben meegemaakt is natuurlijk heel erg gaaf, maar het brengt ook uitdagingen met zich mee. Hoe hou je iedereen betrokken bij je bedrijf wanneer het steeds groter wordt? Ik probeer daar in te investeren. Zo heb ik een eigen patatwagen, die ik regelmatig op vrijdag aanzet. En mijn moeder komt af en toe langs. Zij werkt niet in het bedrijf, maar komt de planten doen, en zorgt ervoor dat we nooit zonder snoep zitten. Zo proberen we die open familiecultuur te waarborgen, die ons bedrijf altijd heeft gekenmerkt.
Wanneer je zo hard groeit, ontkom je er niet aan dat je eigen rol ook verandert. In het begin deed ik er ondanks dat ik directeur was ook nog vanalles bij: een deel van de facturatie, de planning, de loonadministratie… En ik reed nog regelmatig mee. Nu ben ik veel meer op strategisch niveau bezig. Ik geloof erin om mensen om me heen te verzamelen die beter zijn dan ik. Kortgeleden heeft de organisatie voor het eerst een klant binnengehaald, zonder dat ik daar echt bij betrokken was. Dat was voor mij persoonlijk een grote mijlpaal, en een teken dat ik erop kan vertrouwen dat ik de organisatie van mijn bedrijf op orde heb.
We kijken altijd hoe we op een goede manier verder kunnen groeien. Zo hebben we onze eigen driver academy, waarin we onze eigen chauffeurs opleiden. Op die manier zorgen we ervoor dat we altijd genoeg goede mensen hebben, wat ervoor zorgt dat we onze groei kunnen waarborgen. Wij willen de logistieke professional binnen ons bedrijf op een voetstuk zetten. Ik wil dat iedereen die bij ons werkt de kans krijgt die ondernemers mindset te ontwikkelen. Dat betekent ook dat mensen fouten mogen maken. Iedereen die hier werkt bouwt mee aan ons bedrijf, en daar zijn we trots op.’
In deze editie draait het om mentorschap. Gasten in de studio zijn mentor Kars Veling van Q42 & groeiondernemer Oskar Bolhuis van Brandfighters. Kees de Jong van nlgroeit praat met hen over hun bedrijf, ondernemer zijn, groei en hoe je daarmee omgaat.
“Hoe kom ik aan de juiste mensen?”
Oskar vertelt onder andere over zijn groeivraag en wat mentor Kars daarin voor hem betekent: “Kars zit al op Champions Leaque niveau en dat wil ik ook bereiken maar hoe kom ik aan de juiste mensen om op dit niveau te spelen?” Kars heeft met Oskar gedeeld hoe hij dat binnen Q42 heeft aangepakt maar ook over zijn eigen rol in dat proces.
“Erken je persoonlijke rol als ondernemer”
Kars vertelt: “Het begint allemaal met je persoonlijke rol daarin te erkennen. Jij moet mensen durven aan te spreken en durven te inspireren, jij moet je mensen een duwtje geven. Je hebt hier echt een taak als ondernemer. In ons gesprek kwamen we erachter dat er hier echt iets zit bij Oskar.”
“Een heldere stip aan de horizon”
Voor Oskar was de eerste sessie meteen al game changing, vertelt hij.”De tip van Kars was om eerst voor mezelf een heldere stip aan de horizon te zetten. Dat beeld kun je dan gaan delen met anderen. Dat ben ik gaan doen en ik merk dat het helpt.”
Auteur: Herlinda Blokker, Contentstrateeg nlgroeit
